Kedilerde FIP Hastalığı

Kedilerde FIP Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Son zamanlarda adı sıkça duyulmaya başlanan bir kedi hastalığı olan Kedi Enfeksiyöz Peritoniti (FIP) korana virüs ile birlikte hayatımıza girerek kedilerin yaşamını tehdit eder hale gelmiştir. En basit anlamıyla FIP, kedilerde görülen ve bulaşıcı olan viral bir hastalıktır. Hastalık FelineCoranavirüs (FCoV) ile tetiklenerek ölümcül sonuçlara yol açabilir. Korona virüs bir kedinin vücudunda virüsün mutasyona uğramasıyla oluşur ve son derece ciddi sonuçları görülen bir hastalıktır.

FIP hastalığı her ne kadar ciddi bir hastalık olsa dahi önlenemez bir hastalık değildir. FIP hastalığı risk faktörlerini bilmek, hastalığın belirtilerini, tanı ve tedavi yöntemlerini, nasıl bulaştığını bilmek hastalık açısından farkındalık yaratacaktır. Bu yazımızda FIP hastalığı konusunda detaylı ve aydınlatıcı bilgiler verilmiştir.

Kedilerde FIP Hastalığı Nedir?

Kedi Enfeksiyöz Peritoniti (FIP), bulaşıcı, viral ve sistematik bir kedi hastalığı olarak tanımlanır. Kedilerde FIP hastalığına yol açan korana virüs ile insanlarda görülen COViD19 birbirinden tamamen farklıdır. Kedilerde görülen bir hastalık olan FIP’ın iki formu bulunur. Islak veya kuru olarak tanımlanan bu formların belirtileri birbirinden farklıdır. Islak form gözle görülebilir şekilde kendini belli eder. Fakat kuru form sinsidir ve uzun bir süre boyunca vücutta ilerler. Kedilerde bu tip korana virüse oldukça sık rastlanır ve genellikle ishal dışında belirgin bir rahatsızlığa sebep olmaz. Bazı durumlarda kedilerde görülen korana virüs, kedilerin vücut sisteminde mutasyon geçirir. Eğer bu virüs mutasyona uğrarsa kedilerde FIP gelişebilir. Virüs ile enfekte olan kedilerin çok az bir kısmında çoğalma ve mutasyona uğrama gelişir. Bu mutasyonla kedilerin vücuduna yayılan FIP hastalığı görülmesine sebep olur.

FIP hastalığının temel nedeni kedinin bağışıklık sistemi ile korana virüs arasında bir etkileşim yaşanmasıdır. Korana virüs hastalığı ile enfekte olan kedilerde gelişen FIP hastalığı sistematik olarak ilerleyerek kedilerde ölümle sonuçlanabilir. Bağışlıkları zayıflayan ve FIP geliştiren kedilerde bu durum çoğunlukla ölümle sonuçlanır.  Mutasyona uğramamış bir virüs haricinde bulaşıcı bir hastalık değildir. Fakat bu hastalık kedilerde ölümlere yol açtığı için ciddiye alınması gereken bir hastalıktır. Böbrekler, karın yahut beyin gibi organları sararak dokularda çok ciddi tahribatlara yol açar. FIP belirtileri olan kedilerde ne yazık ki hastalık ilerleyerek kedinin kaybedilmesine sebep olur.

kedilerde-fip-hastaligi-nedir.jpg

Kedilerde FIP Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Korona virüs bulaşan kediler çoğunlukla belirgin semptomlar yaşamazlar. Bazı kedilerde hapşırma, gözlerde sulanma, burun akıntısı gibi gribe benzer belirtiler yaşanır. Bazı kediler ise bu tip belirtilerin aksine ishal, iştahsızlık gibi sindirim sistemi kaynaklı belirtiler yaşar. Genellikle bu tip belirtiler zaman içinde kendiliğinden geçerek hastalık iyileşir. Fakat çok az bir kısım kedide görülse bile korona virüs kedilerde mutasyona uğrayarak FIP geliştirebilir. Burada FIP belirtilerinin iyi gözlemlenmesi için sabırlı ve dikkatli olmak gerekir. Çünkü korona virüs olan kedilerde belirtiler haftalar, aylar ve sonra hatta yıllar sonra bile görülebilmektedir.

Kedilerde FIP hastalığı ıslak ve kuru olmak üzere 2 formda gelişir. Bu formlardan bağımsız olarak FIP geliştiren kedilerde FIP belirtileri ise genellikle şunlardır:

  • Ateş
  • Kusma
  • Depresyon
  • İştahsızlık yaşama ve buna bağlı oluşan kilo kayıpları yaşama
  • İshal en çok görülen FIP belirtisidir

Kuru formda gelişen FIP’te ise iltihaplı lezyonlar ve damar çevrelerinde enfeksiyonlar gelişebilir. Bu enfeksiyonlar tehlike yaratırlar. Burada oluşan enfeksiyonlar beyne, karaciğere ve diğer organlara yayılım gösterebilirler. Kuru formda gelişen FIP, kedilerin hareketlerinin anormalleşmesine ve nöbet geçirmelerine yol açabilir. Bu belirtilere ek; sık sık idrara çıkma, kilo kaybı, kusma, aşırı su içme yani susuzluklarının artması gibi belirtiler görülebilir. Kuru form oldukça sinsi seyreder ve çok uzun bir zamanda (haftalar, aylar)  ölüme sebep olur.

Islak formda gelişen FIP’te ise kedilerde karında ya da göğüste sıvı birikmesi yaşanır. Göğüste sıvı birikmesi yaşanması durumunda kedi nefes almakta zorlanır. Karında suyun birikmesinde ise kedinin göbeği olduğundan daha fazla şiş görünür. Islak formda biriken sıvı kalın sarı bir sıvıdır. Islak form da kuru form gibi damarlarda hasara yol açar ve göğüs ve karında enfeksiyon yaratarak bu bölgelerde sızıntıya yol açar.

Kedilerde FIP Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?

Kedilerde görülen FIP hastalığının teşhisi için veteriner hekimler tarafından uygulanabilen bir yöntem ne yazık ki yoktur. Bu nedenle bu hastalığın teşhisi epey zordur. Bu nedenle hastalığın tanısı konulurken birçok faktöre odaklanılır. Kedilerde FIP tanısı konulurken araştırılan konular genellikle şunlardır:

  • Diş etlerinde ya da gözlerde sarılık olup olmaması
  • Diğer kedilerle iç içe yaşayıp yaşamama
  • Kedinin yavru olup olmaması
  • Beyaz kan hücrelerinde normalin dışında bir seyir yaşanması. Yani beyaz kan hücresinde çok az ya da çok fazla beyaz kan hücresi bulunması

Islak formda görülen FIP hastalığında karında sıvı birikmesi söz konusu olabilir. Bu durum veteriner hekim tarafından kolay bir şekilde tespit edilerek kedinin karnından sıvı örneği alınır. Alınan bu sıvı örneğinin incelenmesi FIP teşhisi için yol gösterici niteliktedir. Alınan sıvıda protein oranları incelenir. Bunun için de kediye röntgen veya ultrason çekilir. Röntgen sonuçlarında sıvıda yüksek protein oranı çıkması FIP belirtisinin en büyük göstergesidir. Fakat daha kesin bir tanı konulabilmesi açısından kediye immünoperoksidaz adı verilen bir test yapılır. Bu testte beyaz kan hücrelerine bakılır. Beyaz kan hücrelerinde bir anormallik söz konusu ise FIP tanısı konulur.

kedilerde-fip-hastaligi-belirtisi.jpg

Kedilerde FIP Tedavisi Nasıl Gerçekleşir?

FIP tedavisi gerçekleştirilmesi için kediler veteriner hekimlerce detaylı olarak incelenmeli, kedinin FIP belirtilerine göre ve kedinin genel sağlık durumuna göre hareket edilmelidir. FIP tanısı konulan kedilerin tedavisi önceden yapılamıyordu. Fakat günümüzde bu hastalık için piyasada çeşitli birçok antiviral ilaç bulunmaktadır. Fakat bu ilaçların da ne derece hastalığa olumlu etki edildiği klinik olarak kanıtlanmamıştır. Bu sebeple ilaçların kullanılması konusunda kafada hep soru işaretleri vardır. FIP tedavisi için ilaçlardan ayrı destekleyici bazı bakımlar mevcuttur. Vücutta biriken sıvının drenajını sağlamak, kan transfüzyonu gibi destekler hasta kedileri rahatlatmaya yardımcı olur.

FIP hastalığına yönelik kesin bir tedavi yöntemi bulunamasa da erken teşhisin önemi büyüktür. Bu nedenle kediler için risk faktörleri iyi bilinmeli ve düzenli veteriner kontrolü sağlanmalıdır. Kedilerin aşılarının tam olması ve sağlıklı olması da bir yönden hayat kurtarıcı nitelikte olacaktır.

Kedilerde FIP Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kedilerde FIP tedavisi yapılabilmesi için öncelikle kediye kesin olarak FIP tanısı konulması gerekir. Kediye FIP tanısı konulduktan sonra kedi veteriner hekimlerce incelemeye alınır. Burada veteriner hekim tarafından bazı testler ve tetkikler yapılır. Günümüzde FIP hastalığının kesin bir tedavisi bulunmasa da veteriner hekim kedinin sağlık durumuna uygun bir tedavi yöntemi izleyecektir. Burada veteriner hekimin izleyeceği yol genellikle kedinin hastalık belirtilerini gidermeye yönelik bir yol olacaktır. Örneğin sıvı formda gelişmiş olan FIP hastalığında karında sıvı birikmesi durumunda bu sıvı boşaltılır ya da kedinin akciğer kaynaklı bir sıkıntısı varsa bu duruma yönelik bir tedavi gerçekleştirilerek kedinin rahatlatılması sağlanır. Bu yöntemler hastalığın kesin bir tedavisi olmamakla birlikte yardımcı yöntemlerdendir. Bazı veteriner hekimler kedi için antiviral ilaç kullanabilir. Bu ilaçların doğruluğu tam kanıtlanamasa da bazı durumlarda işe yarayabilmektedir. FIP tedavisine yönelik geliştirilmiş 2 tane iyi ilaç bulunsa da bunların etkinliği kesin olarak kanıtlanmadığı için bu ilaçlar kullanılmamaktadır.

Kedilerde FIP tedavisinin uygulanması için fizik muayene ve geçmiş bulguların incelenmesi kedinin hayatı için oldukça önemlidir. Fizik muayenede kedi fiziki olarak incelenir. Gereken durumlarda iç organlarında incelemeler yapılır. Geçmiş bulgular da incelendikten sonra kedinin tedavi planlaması yapılır. İyi bir tedavi planının yapılabilmesi için kedi detaylı olarak incelenmelidir.

kedilerde-koronavirus-hastaligi-nasil-onlenir.jpg

Kedilerde FIP Hastalığı Nasıl Önlenir?

FIP hastalığı kedilerde ölümle sonuçlanabildiği için önemli ve ciddiye alınması gereken bir hastalıktır. Bu hastalığın kesin bir tedavi yöntemi de ne yazık ki yoktur. Bu nedenle kedinizi ve kedileri bu hastalıktan uzak tutmak çok önemlidir. Burada şu sorularla karşılaşırız: Kedilerde FIP hastalığı önlenebilir mi, önleniyorsa nasıl önlenmelidir? Bu sorunun cevabı FIP hastalığının temelinde yatar. Öncelikle FIP hastalığının, kedilerin geçirdiği korona virüsten kaynaklı olduğu bilinmelidir. Bazı kedilerde korana virüs vücutta mutasyona uğrayarak kedilerde FIP gelişmesine yol açabilir. Her ne kadar korana virüs geçiren kedilerin çok az bir kısmı FIP geçiriyor olsa da bu ihtimalin var olması bile yeterlidir. Yani burada FIP hastalığını önleyebilmenin yolu kediyi korona virüsten korumaktan geçer.

Korana virüs; genellikle çok fazla kedinin birlikte yaşadığı yerlerde ve evlerde yaşayan kedilerde risk söz konusu olmaktadır. Feline korana virüsü ile enfekte olmuş kedilerde hastalık dışkı ya da tükürük yoluyla bulaşmaktadır. Burada bilinmesi gereken en önemli husus korona virüs geçiren her kedinin FIP olmayacağıdır. Bir kedinin FIP olabilmesi için korana virüsün kedinin vücudunda mutasyona uğramış olması gerekir. Korona virüs taşıyıcısı olan her kedinin vücudunda FIP gelişmez. FIP çok az bir kedide gerçekleşme gösterir. Bu nedenle FIP hastalığının önlenmesi için birtakım tedbirlerin alınması gerekecektir. Bu tedbirler kapsamında kediler düzenli olarak veteriner hekim tarafından kontrol edilmeli, kedinin mama ve su kaplarının temiz olmasına dikkat edilmeli, kedi tuvaleti temiz tutulmalı, tuvaletin kumu sık sık değiştirilmeli ve kedi tuvaleti ile mama, su kapları ayrı ayrı yerlerde olmalıdır. Evde birden fazla kedi olması durumunda tedbirler daha da artırılmalı ve kedilerin aşılarının tam olmasına dikkat edilmelidir.

Kedi Enfeksiyöz Peritoniti (FIP) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Aşağıda, kedilerde FIP hakkında en çok merak edilen soruları ve yanıtlarını bulabilirsiniz. Daha detaylı bilgi için lütfen veteriner hekime başvurmayı unutmayınız.

FIP Nasıl Bulaşır?

FIP hastalığı konusunda en çok merak edilen konu bu hastalığın bir kediye nasıl bulaştığıdır. FIP hastalığının kedilere bulaşmasının birçok farklı yolu vardır. Hamile kedilerde plasenta aracılığıyla, oral-nasal, feko-oral veya indirekt olmak üzere farklı şekillerde bulaşabilmektedir. Enfekte olmuş kediler virüsü en çok dışkı yolu ile bulaştırırlar. Bu virüs enfekte kedinin dışkısına direkt temas etme yoluyla bulaşır. Dışkı ile temastan ayrı en çok bulaşma feko oral yolla gerçekleşir. Feko oral yol ağız yoluyla virüsün bulaşmasıdır. Hastalık belirli zamanlarda kedilerin ağız ve burun salgıları aracılığıyla diğer kedilere de bulaştığı tespit edilmiştir. Sağlıklı olan kediler bu şekilde virüsü kaparsa bu duruma oral nasal bulaşma denilir.

Kediden kediye virüs bulaşmasının en temel sebebi yakın temastır. Yani yakın temas halinde olan kedilerde risk fazladır. Bu sebeple FIP hastalığına maruz kalma genellikle yavru kedilerde daha yaygın görülür. Yavru kediler gerek annelerine bağlı olmalarından gerekse kardeşleriyle olmalarından yakın temas diğer kedilere nazaran daha fazla gerçekleşir. Kedilerin ortak tuvalet kullanması, mama ve su kaplarının aynı olması gibi faktörler hastalığın bulaşma riskini artırmaktadır. Yine kedilerin toplu olarak yaşadığı barınaklarda virüs bulaşma riski çok daha fazladır. Bu durumların dışında FCoV pozitif bir hamile kediden plasenta aracılığıyla bebeğe virüs bulaşabilmektedir. İndirekt yollar olarak adlandırılan bulaşma faktörü ise bir insan aracılığı ile kedinin enfekte olmasıdır. Burada bir insanın enfekte kedinin dışkısına teması ya da ağız, burun sıvılarına teması söz konusu olmuş olabilir. Eller yeterince temizlenmemişse sağlıklı bir kediye temas edilmesi sonucu kedi bu hastalığı kapabilir. Bu nedenle kediler söz konusu olduğunda hijyene dikkat edilmesi önemlidir.

FIP’ten Etkilenen Kedinin Sağlık Durumu Ne Yönde Seyreder?

Kedilerde FIP hastalığı, ıslak ve kuru formda olmak üzere iki farklı türde görülebilir. Bu formlara bağlı olarak yaşanan FIP kedilerin sağlık durumlarını farklı yönde etkileyebilmektedir.

Kuru formda görülen FIP vucutta bazı organlara yayılım yaptığı için organ ve doku tahribatlarına ve hatta ileri evrelerde ölüme sebep olmaktadır. Bu formda kedilerin damar çevrelerinde iltihaplanmalar ve enfeksiyonlar oluşabilmektedir. Oluşan bu enfeksiyonlar kedinin organları için bir tehlike teşkil eder. Enfeksiyonlar vıucudun diğer organlarına yayılarak organlarda geri dönülmez hasar bırakır. Böylelikle kediler için hastalık ölümle sonuçlanır.

Islak formda görülen FIP’te ise kedinin akciğerinde ya da karnında sıvı birikmesi oluşabilir. Akciğerde sıvı birikmesi durumunda kedi nefes almakta güçlük çeker. Karında yaşanan sıvı birikmesinde ise kedinin karın bölgesinde şişlik oluşur. Her iki durumda sıvıların drenajları gerçekleştirilmelidir. Kedilerin hastalıkla birlikte yaşadıkları bu durumların aksine çok daha hafif gerçekleşen sağlık sorunları da gözlemlenebilir. Bunlar; ateş, kusma, sarılık, halsizlik, iştahsızlık, depresyon ve ishal gibi hafif atlatılabilecek ama ihmal edilmemesi gereken sağlık sorunlarındandır.

koronavirusten-etkilenen-kedinin-saglik-durumu.jpg

Test Yoluyla Kedilerde FIP Belirlenebilir mi?

FIP hastalığının teşhisi için kullanılabilecek bir yöntem henüz geliştirilmemiştir. Yani FIP hastalığını test yaparak direkt olarak belirleyebilmek mümkün değildir. Fakat hastalığın belirlenebilmesi açısından yardımcı bazı testler yapılmaktadır. Veteriner hekimler kedilerde FIP belirleyebilmek adına kediler için bazı yardımcı testler uygulayabilirler. Bu testler çoğunlukla FIP konusunda aydınlatıcı niteliktedir. Testler genellikle yavru veya yetişkin kedinin yaşam alanı, klinik bulgular ve kediye yapılmış diğer tüm testlerin analizlerini kapsamaktadır.

Bir kedide FIP belirlenebilmesi için öncelikle fiziki muayene ve geçmiş bulgular tespit edilmelidir. Fiziki muayenede göze çarpan şişkinlikler aydınlatıcı nitelikte olacaktır. Islak formda görülen FIP’te; hasta kedinin karnından veya göğsünden sıvı alınarak test yapılır. Sıvı analizi ve kan örnekleri bazı ileri test yöntemleri ile incelemelere tabii tutulur. ELISA, PCR, PT-CPR gibi ileri test yöntemleriyle kedinin FIP olup olmadığı belirlenmeye çalışılır. Fakat tüm bu test yöntemleri kesin olarak FIP belirlemesi yapamaz. Bunlar sadece yardımcı yöntemler olup kedi hakkında derin bilgi sahibi olmayı sağlar.

FIP’in Aşısı Var mıdır?

Kedilerde görülen FIP hastalığı için geliştirilmiş bir tane aşı vardır. Bu aşı sıcaklık duyarlı mutantkoronavirüs aşısıdır. Kedinin burnundan yapılan aşının etkinliği tartışmalara açıktır. Günümüzde FIP aşısının etkinliğini kanıtlar nitelikte olan bir klinik çalışma mevcut değildir. Yavru kedilerde FIP hastalığını ve diğer hastalıkları önleyebilmek adına bazı temel aşıların yaptırılması gerekir. Bunlar;

  • Kedi gribi aşısı: kedi herpes virüsü (fHV) ile kedi kalisivürüsünü (FCV) engellemektedir.
  • Kuduz aşısı
  • Kedi panlökopeni aşısı

Temel aşılar arasına girmeyen FIP aşısı yaptırmak için veteriner hekim ile konuşulması gerekmektedir. Veteriner hekim bazı tetkikleri yapıp uygun gördüğü takdirde bu aşıyı kedinize uygulayacaktır. FIP aşısı 4 aylıktan büyük kedilere uygulanır. Kedilerin büyük çoğunluğu FIP enfeksiyon riski altında olmadığından bu aşı yapılmaz ve veteriner hekimlerce de stoklanmaz. Kediler için burada en önemli hususlar; kedinin dışarıda yaşayıp yaşamaması ve diğer kedilerle temas halinde olup olmamasıdır.

kedi-koronavirusu-insana-bulasir-mi.jpg

FIP İnsanlara Bulaşır mı?

FIP hastalığı özü itibariyle tam olarak bulaşıcı bir hastalık değildir. Virüs bulaşıcıdır fakat bir kedi FIP hastalığını başka bir kediye ya da insana aktaramaz. FIP, korona virüs geçiren bir kedide mutasyona dönüşerek gerçekleşen bir tür viral hastalıktır. Yani bir kedide FIP gelişebilmesi için virüsün kedinin içinde bir değişim yaşaması şarttır. Bir kedide FIP gelişmesi için korana virüs ile enfekte olmuş olması şarttır. Fakat Korona virüs taşıyıcısı olan bir kedilerin dahi çok az bir kısmında FIP gelişmektedir. Bundan dolayı FIP hastalığının bir kediye bulaşabilmesi bile çok zordur. Burada kedilerde bulaşıcı etken feline korana virüstür. Yani FIP hastalığı bir hayvanlara bulaşmadığı gibi insanlara da bulaşmaz. Bir kedinin bulaştırabileceği tek hastalık etkeni feline korona virüs hastalığıdır. Kısaca FIP hastalığı sadece ve sadece kedilerle sınırlı olan bir hastalıktır.

Yorum Yap!